Bulge Muharebesi (Ardennes Taarruzu), 1944–1945
16 Aralık 1944'te şafaktan önce Alman topçusu, Doğu Belçika ve Lüksemburg'daki Ardennes bölgesinde cephenin sakin ve ormanlık bir kesiminde ateş açtı. Ardından üç Alman ordusu, oraya dinlenmek ya da tecrübe kazanmak için gönderilmiş Amerikan tümenlerine saldırdı. Almanlar yaklaşık on gün boyunca Müttefik hattına derin bir kama sürdü. Gazete haritalarında beliren bu şişkinlik, muharebeye popüler adını verdi: Bulge, yani "şişkinlik". Ocak 1945'in sonunda kama geri itilmişti, ama bedeli yaklaşık 19.000 Amerikalının hayatı oldu. Bu, ABD Ordusu'nun İkinci Dünya Savaşı'nda verdiği en büyük ve en kanlı muharebeydi.
Anvers'e ulaşma planı
1944 sonbaharında Almanya her cephede kaybediyordu. Müttefik orduları Fransa ve Belçika'yı kurtarmış, Alman sınırına dayanmıştı. Sovyet ordusu ise Polonya'daydı. Hitler Batı'da son bir kumar oynamaya karar verdi. Almanların 1940'ta yarma yaptığı Ardennes üzerinden yapılacak ani bir saldırı Meuse Irmağı'nı geçecek ve Müttefiklerin ikmal için bağlı olduğu Anvers limanını ele geçirecekti. Hitler İngiliz ve Amerikan ordularını birbirinden ayırmayı ve Batılı Müttefikleri pazarlığa zorlamayı umuyordu.
Kıdemli komutanları, Mareşal Gerd von Rundstedt ve Mareşal Walter Model, bu hedefin Almanya'nın gücünü çok aştığını düşündü ve daha küçük bir harekât önerdi. Hitler reddetti. Wacht am Rhein ("Ren'de Nöbet") kod adı altında büyük bir gizlilikle Almanlar Ardennes karşısında 200.000'i aşkın asker ve yaklaşık 1.000 tank ile hücum topu topladı. Saldırıyı, Müttefik uçaklarının yerde kalacağı kötü hava dönemine göre planladılar.
Karda baskın
Yaklaşık 130 kilometre uzunluğundaki Ardennes cephesini yalnızca birkaç Amerikan tümeni tutuyordu. Bazıları Hürtgen Ormanı'ndaki kanlı çarpışmalardan bitkin çıkmıştı. Yeni gelen 106. Piyade Tümeni gibi bazıları ise hiç savaşa girmemişti. Müttefik istihbaratı bir Alman yığınağının işaretlerini görmüş, ama saldırı geleceğine inanmamıştı. Sis ve alçak bulutlar Alman hazırlıklarını gizledi ve saldırı başladıktan sonra Müttefik hava gücünü bir hafta boyunca muharebenin dışında tuttu.
Taarruza Greif Harekâtı eşlik etti. İngilizce bilen, Amerikan üniforması giymiş ve ele geçirilmiş araçlar kullanan Alman askerleri köprüleri ele geçirmeye ve kargaşa yaymaya çalıştı. Çok azı bir şey başarabildi. Ama varlıklarına dair söylentiler yüzünden Amerikan askerî polisi kontrol noktalarında sürücülere beyzbol, film yıldızları ve eyalet başkentleri hakkında sorular sormaya başladı.
Kuzey omuz: Elsenborn Sırtı
Kuzeyde 6. SS Panzer Ordusu Meuse'e en kısa yola sahipti ve asıl yarmayı yapması bekleniyordu. Bunun yerine Amerikan 2. ve 99. Piyade Tümenleri'ne çarptı. Bu tümenler Elsenborn Sırtı'nın yüksek arazisine çekilip orayı tuttu. Direnişleri batıya giden en iyi yolları kapattı ve Alman zırhlı kollarını dar orman yollarına itti.
Bu kollardan SS subayı Joachim Peiper'in yönettiği biri yarmayı başardı. 17 Aralık'ta Malmedy yakınlarındaki Baugnez kavşağında, birliğinin askerleri bir tarlada yaklaşık 84 Amerikalı savaş esirini kurşuna dizdi. Peiper'in güzergâhındaki köylerde Belçikalı siviller de öldürüldü. Katliam Amerikan direnişini sertleştirdi ve savaştan sonra bir savaş suçları davasına yol açtı. Amerikan istihkâmcılar önündeki köprüleri havaya uçurunca ve tankların yakıtı bitince Peiper'in kolu La Gleize çevresinde kıstırıldı.
Merkez: St. Vith ve Schnee Eifel
Merkezde 106. Tümen'in iki alayı Schnee Eifel denen bir sırtta çembere alındı. 19 Aralık'ta cephanesi azalan yaklaşık 7.000 asker teslim oldu. Bu, Avrupa'daki savaşta Amerikan askerlerinin en büyük teslimiyetiydi. Arkalarında, St. Vith yol kavşağını 7. Zırhlı Tümen ve diğer birliklerin kalıntıları 21 Aralık'a kadar tuttu. St. Vith'teki gecikme Almanlara birkaç değerli güne mal oldu.
Güney: Bastogne'da "Nuts!"
Daha güneyde Bastogne kasabası yedi yolun buluşma noktasıydı ve Almanların ona ihtiyacı vardı. 101. Hava İndirme Tümeni kamyonlarla aceleyle oraya gönderildi ve Almanlardan hemen önce ulaştı. 10. Zırhlı Tümen'in tank birlikleri de onlara katıldı. 21 Aralık'a gelindiğinde kasaba kuşatılmıştı.
22 Aralık'ta Alman subaylar beyaz bayrakla gelip yazılı bir teslim olma talebi iletti. 101. Tümen'in vekil komutanı Tuğgeneral Anthony McAuliffe'in "Nuts!" ("Saçmalık!") dediği aktarılır. Bu tek kelimelik cevap daktiloyla yazılıp teslim edildi. Ertesi gün gökyüzü açıldı ve nakliye uçakları garnizona ikmal atmaya başladı. 26 Aralık'ta, Saar bölgesinden dikkat çekici bir hızla kuzeye dönen General George Patton'ın 3. Ordusu'nun tankları kasabaya ulaştı.
Ardennes'te altı hafta
- 16 AralıkAlman saldırısı Ardennes cephesi boyunca başlıyor.
- 17 AralıkMalmedy yakınlarındaki Baugnez kavşağında esirler katlediliyor.
- 19 AralıkSchnee Eifel'de iki alay teslim oluyor; Verdun'da Eisenhower ve Patton 3. Ordu'nun kuzeye dönüşünü planlıyor.
- 21 AralıkSt. Vith düşüyor; Bastogne kuşatılıyor.
- 23 AralıkHava açılıyor ve Müttefik uçakları geri dönüyor.
- 24–25 AralıkAlman öncüsü Meuse'e birkaç kilometre kala Celles yakınlarında durduruluyor.
- 26 AralıkPatton'ın tankları Bastogne'a ulaşıyor.
- 1 OcakLuftwaffe'nin Bodenplatte Harekâtı Müttefik havaalanlarını vuruyor.
- 16 OcakKuzeyden ve güneyden gelen Amerikan orduları Houffalize'de buluşuyor.
- 25 OcakMuharebe sona ermiş sayılıyor.
Celles'deki en uç nokta
En derin Alman ilerleyişini 2. Panzer Tümeni yaptı. Noel arifesinde Celles ve Foy-Notre-Dame çevresine, Dinant yakınlarında Meuse'ün üzerindeki tepeleri görecek kadar yaklaştı. Yakıtı bitmiş ve iyice dağılmış olan tümen, Noel boyunca orada Amerikan 2. Zırhlı Tümeni ve İngiliz birlikleri tarafından yok edildi. Almanlar ırmağa hiç ulaşamadı.
1 Ocak'ta Alman hava kuvvetleri son büyük çaplı saldırısını, Bodenplatte Harekâtı'nı Belçika ve Hollanda'daki Müttefik havaalanlarına karşı yaptı. Yerde çok sayıda uçak yok etti, ama yüzlerce uçağını ve yerine konamayacak pek çok pilotunu kaybetti. 3 Ocak'tan itibaren Müttefikler derin kar ve dondurucu soğukta kuzeyden ve güneyden karşı saldırıya geçti ve şişkinliği yavaş yavaş düzleştirdi.
Sayılarla muharebe
- Yaklaşık 610.000
- katılan Amerikan askeri
- 89.500
- Amerikan kaybı; yaklaşık 19.000 ölü ve 23.000 esir ya da kayıp
- 200.000'i aşkın
- ilk saldırıdaki Alman askeri; sonra yaklaşık 400.000'e çıktı
- Yaklaşık 3.000
- ölen sivil
Neden başarısız oldu, neyi değiştirdi?
Taarruz hıza, sürprize, kötü havaya ve ele geçirilecek yakıta dayanıyordu. İlk üçüne yalnızca birkaç gün sahip olabildi. Elsenborn, St. Vith ve Bastogne'daki inatçı savunma yol ağını elde tuttu. Almanlar hesap ettikleri büyük yakıt depolarını hiç ele geçiremedi. Gökyüzü açılınca Müttefik uçakları ikmal kollarına saldırdı. Yaklaşık 63.000 ile 98.000 arasında tahmin edilen Alman kayıpları ve son zırhlı yedeklerin yok olması, 1945 başında Müttefiklerin Almanya içlerine ilerlemesi için Batı Cephesi'ni açık bıraktı.
Muharebe ittifakı da zorladı. Kriz sırasında Eisenhower şişkinliğin kuzeyindeki Amerikan ordularını İngiliz Mareşal Bernard Montgomery'nin komutasına verdi. Montgomery'nin zaferi kendine mal ediyormuş gibi görünen bir basın toplantısı Amerikalı komutanları kızdırdı. Winston Churchill Avam Kamarası'nda bunun hiç kuşkusuz savaşın en büyük Amerikan muharebesi olduğunu söyledi.
Bulge haritada nasıl görünüyor?
Çoğu kayıttan farklı olarak Bulge Muharebesi Warsmap'te tek bir bayrak olarak görünmüyor. Verilerimiz Wikidata'dan geliyor. Wikidata seferin tamamını haritada tek bir noktası olmadan kaydediyor, çarpışmalarının çoğunu ise ayrı ayrı kaydediyor. Ardennes'te, aralarında St. Vith, Elsenborn Sırtı, Losheim Geçidi, Lanzerath Sırtı, Clervaux, Vianden ve Bure'un da bulunduğu ayrı bayraklar göreceksiniz. Her biri bu sayfaya bağlanıyor. Bastogne kuşatmasının kendisi kayıtlarımızda ayrı bir giriş olarak yok, bu yüzden "Kürede gör" düğmesi sizi Ardennes'e götürüyor.
Aynı tepeler daha önce de savaş görmüştü. Bastogne'un yaklaşık 50 kilometre çevresinde kayıtlarımızda, Birinci Dünya Savaşı'nın başında Fransız ve Alman ordularının Ağustos 1914'te yaptığı Ardennes Muharebesi ile 1790'lardaki Fransız Devrim Savaşları'ndan Arlon ve Sprimont muharebeleri de var. Kasabadaki beş köşeli yıldız biçimli Mardasson Anıtı, orada savaşan Amerikan askerlerini anıyor.
Warsmap verisinde
- Kayıtlarımızda seferin en az yedi ayrı çarpışması var: St. Vith, Elsenborn Sırtı, Losheim Geçidi, Lanzerath Sırtı, Clervaux, Vianden ve Bure. Kartları bu sayfaya bağlanıyor.
- Bastogne'un yaklaşık 60 km çevresinde, 716'daki Amblève'den Ağustos 1914'teki Birinci Dünya Savaşı'nın ilk muharebelerine kadar sekiz eski muharebe daha var.
- 1944, 166 kayıtla tüm veri setinin en yoğun üçüncü yılı. Ondan daha fazla kaydı olan yalnızca Amerikan İç Savaşı'nın doruğundaki 1863 ve 1864.
Warsmap’in kendi kayıtlarından sayılmıştır. Haritada yalnızca Wikidata’da kayıtlı muharebeler bulunduğundan bu sayılar bölgenin tüm tarihini değil, veri setimizi anlatır.
Bu dönemden başka yazılar
- Stalingrad Muharebesi, 1942–1943
- Kursk Muharebesi, 1943
- Normandiya Çıkarması (D-Day), 1944
- Iwo Jima Muharebesi, 1945
Warsmap verisinden
Daha fazla okuma
Battle of the Bulge · Siege of Bastogne · Battle of St. Vith · Malmedy massacre
Bu yazıdaki bilgiler yukarıdaki Wikipedia makalelerinden (İngilizce) ve diğer standart kaynaklardan özetlenmiştir. Wikipedia metinleri CC BY-SA 4.0 lisansıyla kullanılabilir. Bir hata mı fark ettiniz? Düzeltme politikamıza göz atın.