WarsmapHaritayı aç
Warsmap › Öğren › Ünlü muharebeler

Okinawa Muharebesi, 1945

Seksen iki gün. 1 Nisan'dan 1945 haziranının sonlarına kadar, Amerikan kuvvetlerinin yaklaşık 100 km uzunluğundaki bir adayı almak için harcadığı süre bu kadardı ve bedeli Pasifik savaşının diğer bütün seferlerinden ağır oldu. Okinawa, İkinci Dünya Savaşı'nın son büyük kara muharebesiydi ve Japon topraklarında, ortada büyük bir sivil nüfus kalarak yapılan tek muharebeydi.

Adanın güney ucundaki Mabuni'de bugün siyah granit duvarlar sıra sıra denize doğru açılıyor ve üzerlerinde 240.000'i aşkın ad yazılı: Japon ve Amerikan askerleri, Okinawalı siviller, Koreli işçiler, İngiliz denizciler, Tayvanlı askerler. Açıktaki denizciler için bu muharebe intihar uçaklarına karşı bir savaştı; askerler ve deniz piyadeleri için kireçtaşı sırtlarda santim santim ilerlemekti; Okinawa halkı içinse belki de dörtte birini öldüren bir felaketti.

Sayılarla Okinawa

82 gün
1 Nisan'daki çıkarmadan örgütlü direnişin sonuna kadar
Yaklaşık 1.300
Müttefik çıkarma filosundaki gemi
12.000'i aşkın
karada ve denizde ölen ya da kaybolan Amerikalı
Yaklaşık 36
batan ABD gemisi; hasar gören 350'yi aşkın gemi
77.000–110.000
çoğu tahmine göre ölen Japon ve Okinawalı asker
On binlerce
ölen Okinawalı sivil; tahminler yaklaşık 40.000 ile 150.000 arasında

Planlamacılar: Japonya'ya bir basamak

Okinawa, Kyuşu'dan Tayvan'a doğru uzanan Ryukyu Adaları'nın en büyüğüdür. 1879'da Japonya tarafından ilhak edilene kadar bağımsız bir krallıktı: Ryukyu Krallığı. 1945 başında Amerikalı planlamacılar için büyük bir çekiciliği vardı: Kyuşu'nun güney ucuna yalnızca yaklaşık 550 km uzaklıktaydı. Japon ana adalarına yapılacak bir istilanın bombardıman uçaklarına ve gemilerine üs olacak kadar yakındı. Buzdağı Harekâtı adı verilen plan, görevi Korgeneral Simon Bolivar Buckner Jr. komutasındaki yeni Onuncu Ordu'ya verdi. Bu orduda biri deniz piyadelerinden oluşan iki kolordu vardı; açıkta da ABD Beşinci Filosu bekliyordu. Bir İngiliz Pasifik Filosu uçak gemisi kuvveti, Okinawa ile Tayvan arasındaki adaları kollayacaktı.

Çıkarmadan önce, filonun demirleme yerine ihtiyaç duyduğu batıdaki Kerama Adaları 26 Mart'tan itibaren ele geçirildi. Ardından, 1 Nisan sabahı, hem Paskalya Pazarı hem de 1 Nisan şakaları günü olan o gün, 50.000'i aşkın asker ve deniz piyadesi batı kıyısındaki Hagushi kumsallarına çıktı. Kendilerine bir kıyımla karşılaşacakları söylenmişti. Bunun yerine neredeyse hiç direnişle karşılaşmadan karaya çıktılar ve öğlene kadar iki havaalanını ele geçirdiler.

Komuta mağaraları: Yahara'nın planı

Kumsalların sessizliği bilinçli bir tercihti. Korgeneral Mitsuru Ushijima komutasındaki Japon Otuz İkinci Ordusu'nda, aralarında yerel olarak askere alınmış çok sayıda Okinawalı da bulunan yaklaşık 100.000 asker vardı. Ordunun kıdemli harekât subayı Albay Hiromichi Yahara, Amerikan deniz toplarının her şeyi yok edeceği kumsallarda savaşmanın anlamsız olduğunu savunmuştu. Ordu bunun yerine güneyde, eski kraliyet başkenti Shuri çevresindeki kireçtaşı sırtlara gömüldü; mağaralar, tüneller ve gizli top mevzilerinden bir ağ kurdu. Amaç kazanmak değil, Amerikalıları olabildiğince uzun süre kanatmak, ana adaların savunması için zaman kazanmak ve Japonya'nın istilasını fazla pahalı göstermekti.

Shuri Kalesi'nin altındaki tepeye oyulmuş karargâhın içinde plan tartışmalıydı. Kurmay başkanı Korgeneral Isamu Çō cesur karşı saldırılardan yanaydı. Mayıs başında istediğini elde etti ve Amerikan hatlarına büyük bir karşı taarruz yapıldı. Taarruz başarısız oldu; Otuz İkinci Ordu'ya binlerce askere ve onu desteklemek için saklandığı yerden çıkmak zorunda kalan topçusunun büyük kısmına mal oldu. Üç kıdemli subaydan muharebeden sağ çıkan tek kişi olan Yahara, sonradan savaşta bir Japon komuta heyetinin içini anlatan ender kaynaklardan birini, bir kitap yazdı.

Gözetleme hattı: denizciler ve kamikazeler

ABD Donanması için Okinawa savaşın en pahalı muharebesiydi. Yaklaşan hava saldırılarını önceden haber vermek için muhripler ve daha küçük gemiler, çoğu zaman tek başına ya da ikişer, adanın çevresinde bir halka hâlinde radar gözetleme gemisi olarak konuşlandırıldı. Kamikazelerin ilk hedefi onlar oldu. Nisandan hazirana kadar Japonlar filoya dalga dalga intihar uçakları gönderdi; bunların arasında kikusui, yani "suda yüzen krizantemler" dedikleri on büyük toplu saldırı vardı. Bazıları suya yakın, alçaktan geliyor, bazıları yukarıdan dalış yapıyordu. Gözetleme gemilerindeki adamlar onların gelişini dakikalarca görebiliyor ve son ana kadar ateş ediyordu.

Japon donanması son büyük zırhlısını da gönderdi. 6 Nisan'da gelmiş geçmiş en büyük zırhlı olan Yamato, küçük bir refakat kuvvetiyle Seto İç Denizi'nden ayrıldı. Söylenene göre yalnızca tek yönlü bir yolculuğa yetecek yakıtı vardı; Okinawa'da karaya oturup kıyı bataryası gibi savaşması emredilmişti. Amerikan uçak gemilerinin uçakları ertesi gün onu Kyuşu'nun güneybatısında yakaladı ve torpidolar ve bombalarla batırdı. 3.000'i aşkın mürettebatının çoğu gemiyle birlikte öldü. Muharebenin sonunda yaklaşık 4.900 Amerikan denizci ölmüştü; bu, Donanma'nın tek bir seferde verdiği en ağır kayıptı.

Shuri Hattı: askerler ve deniz piyadeleri

Amerikalılar nisan başında güneye döndüklerinde savunma hattına çarptılar. Sonraki yedi hafta boyunca çarpışmalar, saldıranların ad verdiği bir dizi sırt ve tepe üzerinde ilerledi: Kakazu Sırtı, Maeda Yarı, Konik Tepe, Çikolata Damlası, Şeker Kellesi Tepesi. Shuri'nin batısındaki küçük bir tepe olan Şeker Kellesi, mayıs ortasında yaklaşık bir hafta boyunca defalarca el değiştirdi ve sonunda Altıncı Deniz Piyade Tümeni'nde kaldı. Maeda Yarı'nda, tüfek taşımayı reddeden vicdani retçi bir sıhhiye eri olan Desmond Doss, onlarca yaralıyı birer birer yardan aşağı indirdi ve sonradan Şeref Madalyası aldı.

Mayıs sonunda yağmurlar başladı ve toprak çamura döndü. Askerler gömülmemiş ölülerin arasında yaşıyordu. Okinawa'daki Amerikan kayıplarının önemli bir kısmı yara değil, bombardımandan ve gerilimden çökmüş adamlardaki savaş yorgunluğu vakalarıydı. Savaşın en tanınmış Amerikalı muhabiri Ernie Pyle haftalar önce, kıyının hemen açığındaki küçük Ie Shima adasında öldürülmüştü.

Mayıs sonunda, Shuri Hattı'nın kuşatılmak üzere olduğunu gören Ushijima, ordusundan geriye kalanları adanın güney ucuna çekti. Ryukyu krallarının sarayı Shuri Kalesi harabe hâlinde geride kaldı.

Köyler ve mağaralar: Okinawalılar

1945'te Okinawa'da birkaç yüz bin sivil yaşıyordu ve çarpışmaların en yoğun olduğu güney kesim, adanın en kalabalık bölümüydü. Japon ordusu güneye çekildiğinde birçok sivil onunla gitti ya da zaten ordunun son direnişini yaptığı mağaralarda ve aile mezarlarında saklanıyordu. Birçoğu top ve uçak bombardımanında, mağaraları temizlemek için kullanılan alev makineleri ve patlayıcılarla ya da çapraz ateşte öldü.

Pek çoğu da Japon tarafının elinde öldü. Askerler sivilleri ihtiyaç duydukları mağaralardan çıkardı, yiyeceklerine el koydu ve bazı yerlerde casus olduğundan şüphelendikleri kişileri öldürdü. Propaganda adalılara Amerikalıların onlara tecavüz edip işkence yapacağını söylemişti. Mart sonunda Kerama Adaları'ndan başlayarak birçok yerde aileler, çoğu zaman askerlerin dağıttığı el bombalarıyla birbirlerini ya da kendilerini öldürdü. Bu "zorunlu toplu intiharlar", bugünkü Japonya'da en sert tartışılan konulardan biri olmayı sürdürüyor. Okinawalı öğrenciler de seferber edildi: kız öğrencilerden oluşan Himeyuri birliği, ordunun mağara hastanelerinde hemşire olarak çalıştı ve çoğu hayatta kalamadı.

Kaç Okinawalı sivilin öldüğünü kimse bilmiyor. Tahminler yaklaşık 40.000 ile 150.000 arasında değişiyor; vilayetin kendi rakamları, savaş öncesi nüfusun kabaca dörtte birinin öldüğünü gösteriyor.

Yalıyarlar: son

Son çarpışmalar Mabuni ve Kiyan Yarımadası çevresindeki mercan yalıyarlarında ve mağaralarda yaşandı. 18 Haziran'da General Buckner, ileri bir gözetleme noktasından bir saldırıyı izlerken bir Japon top mermisiyle öldü; savaşta düşman ateşiyle ölen en yüksek rütbeli Amerikalı subaydı. Birkaç gün sonra, 22 Haziran sularında, Ushijima ve Çō son karargâhlarının yakınında canlarına kıydı. Örgütlü direniş sona erdi ve 2 Temmuz'da Amerikalılar seferin bittiğini ilan etti. Okinawa 23 Haziran'ı Anma Günü olarak anar.

Sonra ne oldu?

Muharebe, savaşın son kararlarını biçimlendirdi. Amerikalı planlamacılar Kyuşu ve Honşu istilasının bedelini tahmin ederken Okinawa'daki kayıp oranlarını kullandı ve bu tahminler, ağustosta atom bombasının kullanılması kararının arka planının bir parçasıydı. Japonya herhangi bir istila gerçekleşmeden teslim oldu.

Okinawa ise Japonya'nın geri kalanından çok daha uzun süre, 1972'ye kadar Amerikan yönetiminde kaldı. Muharebe sırasında ve sonrasında kurulan üsler hâlâ orada: Japonya'nın yüzölçümünün yüzde birinden çok daha azına sahip olan Okinawa, ülkede yalnızca Amerikan kuvvetlerinin kullanımına ayrılan arazinin büyük kısmını barındırıyor ve bu varlık adada süregelen bir siyasi mesele. Shuri Kalesi 1992'de yeniden inşa edildi, 2019'da yeniden yandı ve şimdi bir kez daha yapılıyor.

Warsmap verisinde

Warsmap’in kendi kayıtlarından sayılmıştır. Haritada yalnızca Wikidata’da kayıtlı muharebeler bulunduğundan bu sayılar bölgenin tüm tarihini değil, veri setimizi anlatır.

Kürede gör →

Bu dönemden başka yazılar

Warsmap verisinden

Daha fazla okuma

Battle of Okinawa · Mitsuru Ushijima · Japanese battleship Yamato · Cornerstone of Peace

Bu yazıdaki bilgiler yukarıdaki Wikipedia makalelerinden (İngilizce) ve diğer standart kaynaklardan özetlenmiştir. Wikipedia metinleri CC BY-SA 4.0 lisansıyla kullanılabilir. Bir hata mı fark ettiniz? Düzeltme politikamıza göz atın.

← Iwo Jima Muharebesi, 1945Berlin Muharebesi, 1945 →