WarsmapHaritayı aç
Warsmap › Öğren › Ünlü muharebeler

Waterloo Muharebesi, 1815

Birçok Avrupa dilinde Waterloo, 18 Haziran 1815'ten beri kesin ve son bir yenilginin adıdır. O gün, bugünkü Belçika'da bir köyün yakınında Napolyon Bonapart son muharebesini yaptı. Wellington Dükü komutasındaki bir müttefik ordusuna ve Mareşal Blücher komutasındaki bir Prusya ordusuna yenildi. Dört gün sonra ikinci kez tahtından çekildi.

Elba'dan dönüş

Napolyon 1814'teki yenilgisinin ardından küçük Elba adasını yönetmeye gönderilmişti. 1 Mart 1815'te yaklaşık bin adamla Güney Fransa'ya çıktı. Onu tutuklamaya gönderilen birlikler ona katıldı, Kral XVIII. Louis kaçtı ve Napolyon 20 Mart'ta Paris'e girdi.

O sırada Viyana Kongresi'nde toplanmış olan Avrupa devletleri onu kanun dışı ilan etti ve yeni bir koalisyon kurdu. Napolyon büyük Avusturya ve Rus ordularının gelmesinin aylar süreceğini biliyordu. İki müttefik ordunun bulunduğu Belçika'da önce kendisi vurmaya karar verdi: Wellington'ın İngiliz, Hollandalı, Belçikalı ve Alman birliklerinden oluşan karma kuvveti ve Blücher'in Prusyalıları.

Haziran 1815'te sekiz gün

  1. 15 HaziranNapolyon sınırı geçer ve iki müttefik ordunun arasına girer.
  2. 16 HaziranLigny'de Prusyalıları yener; Ney, Quatre Bras'da sonuçsuz bir çarpışma yapar.
  3. 18 Haziran, saat on bir buçuk sularıMuharebe Hougoumont'a yapılan saldırıyla başlar.
  4. 18 Haziran, saat dört sularından itibarenNey toplu süvari hücumları yaptırır; ilk Prusya kolordusu Plancenoit çevresinde çarpışmaya girer.
  5. 18 Haziran, saat altı sularıFransızlar La Haye Sainte'i ele geçirir; ardından ileri sürülen İmparatorluk Muhafızları geri püskürtülür.
  6. 22 HaziranNapolyon tahttan çekilir.

İki gün önce: Ligny ve Quatre Bras

16 Haziran'da Ligny'de yenilen Prusyalılar dağılmamıştı; aynı gün Quatre Bras'daki çarpışma da sonuçsuz kalmıştı. Doğuya, ikmal hatlarına doğru çekilmek yerine kuzeye, Wavre'a çekildiler; bu onları Wellington'a ulaşabilecek mesafede tuttu. Napolyon onları izlemesi için Mareşal Grouchy'yi yaklaşık 33.000 adamla gönderdi. Wellington, Blücher'in yardımına geleceği sözünü aldıktan sonra Waterloo'nun güneyindeki bir sırta çekildi.

Bir sırt ve üç çiftlik

Napolyon'un Waterloo'da yaklaşık 72.000, Wellington'ın yaklaşık 68.000 adamı vardı. Öğleden sonra ve akşam boyunca kabaca 50.000 Prusyalı savaş alanına ulaştı.

Wellington ordusunun çoğunu, topçu ateşinden korunaklı olan alçak bir sırtın tepesinin gerisine yerleştirdi. Hattın önünde üç dayanak noktası tutuyordu: sağında duvarlarla çevrili Hougoumont çiftliği, merkezde La Haye Sainte çiftliği ve solunda Papelotte çevresindeki yapılar.

Yağmur ve geç başlangıç

Gece boyunca şiddetli yağmur yağdı. Napolyon saldırısını sabahın geç saatlerine erteledi; bunun nedenlerinden biri topların taşınabilmesi için zeminin kurumasını beklemekti. Bu saatler, çoktan ona doğru yürümekte olan Prusyalıların işine yaradı.

Hougoumont'tan Muhafızların son saldırısına

Çarpışma saat on bir buçuk sularında Hougoumont'a yapılan bir saldırıyla başladı. Bu bir şaşırtma olarak düşünülmüştü, ama gün boyunca giderek daha fazla Fransız askerini içine çekti ve çiftlik hiç alınamadı.

Öğleden sonranın başında d'Erlon'un kolordusu Wellington'ın merkez-soluna büyük bir piyade saldırısı yaptı. Saldırı piyade ateşiyle ve İngiliz ağır süvarisinin hücumuyla geri atıldı; süvari ise fazla ileri gitti ve ağır kayıp verdi.

Saat dört sularından itibaren Mareşal Ney, müttefik merkezine art arda toplu süvari hücumları yaptırdı. Müttefik piyadesi her yanı süngülerle çevrili kareler oluşturdu ve atlılar bunları yaramadı. Yeterli piyade ve topçu desteği olmadığı için hücumlar pek bir sonuç vermedi.

Aşağı yukarı aynı saatlerde ilk Prusya kolordusu Napolyon'un sağında, Plancenoit köyü çevresinde çarpışmaya girdi. Napolyon onları durdurmak için Muhafız birlikleri dahil yedeğinin bir bölümünü göndermek zorunda kaldı.

Saat altı sularında Fransızlar sonunda La Haye Sainte'i ele geçirdi ve Wellington'ın merkezi büyük baskı altına girdi. Napolyon bunun üzerine son dinç birlikleri olan İmparatorluk Muhafızları'nın taburlarını ileri sürdü. Yakın mesafeden ateşle karşılandılar ve yamaçtan aşağı geri püskürtüldüler. Muhafızların geri çekildiğinin görülmesi, kanattaki Prusya ilerleyişiyle birlikte Fransız ordusunu çözdü. Wellington genel ilerleme emri verdi, Prusyalılar da takibi gece boyunca sürdürdü.

Birkaç kilometrekarede kırk beş bin kişi

Sayılar değişir, ama yaygın olarak verilen tahminler şöyledir: yaklaşık 25.000 Fransız ölü ve yaralı, ayrıca birkaç bin esir; Wellington'ın ordusunda yaklaşık 15.000 kayıp; Prusyalılarda yaklaşık 7.000. Birkaç kilometrekarelik alanda 45.000 kadar insan ve binlerce at ölü ya da yaralı yatıyordu.

Napolyon neden kaybetti?

Tarihçiler nedenleri farklı ağırlıklarla tartar. En büyük pay Prusyalılarındır: Blücher'in Ligny'den sonra Wellington'a yürüme kararı ve Grouchy'nin onu ne durdurabilmesi ne de geri dönebilmesi, Napolyon'u akşama doğru sayıca az durumda bıraktı. Zeminin kurumasını beklerken geç başlaması, ayıramayacağı saatlere mal oldu. Kendi saldırıları da kötü eşgüdümlenmişti ve yönetimin büyük bölümü Ney'e kalmıştı. Karşısında ise Wellington'ın sırtı ve çiftlikleri kullanışı ile piyadesinin sebatı vardı.

Binlerce tanık, yoğun duman

Bu kadar iyi kayda geçmiş muharebe azdır. Bütün taraflardan binlerce subay ve asker mektup, günlük ve hatırat yazdı; komutanlar da resmî raporlar yayımladı. Bu bolluk kendi sorunlarını doğurur: tanıklar yoğun dumanın içinde sahanın yalnızca küçük bir bölümünü gördü, ulusal anlatılar farklı anları öne çıkarır ve olayların kesin saatleri hâlâ tartışılır.

Saint Helena ve Viyana düzeni

Napolyon 22 Haziran'da tahttan çekildi. İngilizlere teslim oldu ve Güney Atlantik'teki Saint Helena adasına gönderildi; 1821'de orada öldü. Fransa'da monarşi yeniden kuruldu.

Viyana Kongresi'nde hazırlanan düzen Avrupa'yı onlarca yıl biçimlendirdi. Sonraki yüzyılda pek çok savaş oldu, ama 1914'e kadar bütün büyük güçlerin katıldığı bir çatışma yaşanmadı.

Aslan Tepesi

Bayrak, Brüksel'in yaklaşık on beş kilometre güneyindeki savaş alanını işaret eder. 1820'lerde yapılan yapay bir tepe olan Aslan Tepesi, Wellington'ın savunduğu sırtın üzerinde durur. Aynı üç gün içinde yapılan Ligny, Quatre Bras ve Wavre muharebeleri de yalnızca kısa bir mesafe uzaktadır.

Warsmap verisinde

Warsmap’in kendi kayıtlarından, savaş alanının yaklaşık 50 km çevresinde sayılmıştır. Haritada yalnızca Wikidata’da kayıtlı muharebeler bulunduğundan bu sayılar bölgenin tüm tarihini değil, veri setimizi anlatır.

Bu dönemden başka yazılar

Warsmap verisinden

Daha fazla okuma

Battle of Waterloo · Hundred Days · Congress of Vienna

Bu yazıdaki bilgiler yukarıdaki Wikipedia makalelerinden (İngilizce) ve diğer standart kaynaklardan özetlenmiştir. Wikipedia metinleri CC BY-SA 4.0 lisansıyla kullanılabilir. Bir hata mı fark ettiniz? Düzeltme politikamıza göz atın.

← Austerlitz Savaşı, 1805Alamo Muharebesi, 1836 →